Mumc+ foto online folders

Patiëntinformatie

Zetpil en klysma

bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van zetpillen/klysma’s. In dit informatie blad krijgt u uitleg over de werking en het gebruik van dit soort medicijnen. Dit blad is echter géén vervanging van de bijsluiter. Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen, dan kunt u daarmee bij uw behandelend arts of verpleegkundige terecht.

Algemeen

De oorzaak van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa is niet bekend. Elke behandeling met medicijnen is gericht op het onderdrukken van ontstekingsreacties. Dit verminderd de klachten en verkleint de kans op complicaties die zich bij deze ziekte voor kunnen doen.

Medicijnen kunnen de darmontsteking onderdrukken maar de huidige medicijnen kunnen de ziekte niet definitief genezen. Na het afbouwen van of stoppen met medicijnen kunnen de klachten weer terugkomen.

Waarom een zetpil of klysma

Uw arts heeft u medicijnen voorgeschreven in de vorm van een zetpil of klysma. Er zijn verschillende redenen waarom een medicijn in de vorm van een zetpil of klysma wordt voorgeschreven. Bij mensen met de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa is de belangrijkste reden dat het medicijn rechtstreeks in de darm wordt ingebracht om het daar zijn werk te laten doen. Het komt dan alleen in het laatste stuk van de dikke darm terecht en nauwelijks in de rest van het lichaam. Hierdoor heeft u minder kans op mogelijke bijwerkingen van het betreffende medicijn. Zetpillen en klysma’s komen met name in aanmerking als de aandoening zich tot het laatste deel van de dikke darm beperkt.

Gebruik

  • Zetpillen: Breng de zetpillen verdeeld over de dag in. Probeer in elk geval één zetpil voor de nacht in te brengen. Hij kan dan lang in de darm blijven en op die manier langer doorwerken.
  • Klysma: Dien de klysma's verdeeld over de dag toe. Probeer in elk geval één klysma `s avonds toe te dienen. Het medicijn kan dan de hele nacht in de darm blijven en op die manier lang doorwerken.
  • Om een nieuwe opvlamming te voorkomen schrijft de arts wel eens voor om ‘het medicijn’ om de twee tot drie dagen te gebruiken.

Als de zetpil of klysma een maal daags wordt voorgeschreven, dien dan de zetpil of het klysma voor de nacht toe. Het medicijn kan dan de hele nacht in de darm blijven en op die manier lang doorwerken.

Hoe een zetpil toe te dienen

  • Zorg ervoor dat uw endeldarm leeg is voordat u de zetpil inbrengt. Dus ga vooraf naar het toilet.
  • Was uw handen altijd vóór en nádat u

    een zetpil inbrengt.

  • Verwijder de folie van de zetpil (zie bijsluiter die door de apotheek is meegeleverd).
  • Breng de zetpil in de anus. Het maakt daarbij niet zoveel uit of u de zetpil met de punt naar voren of met de stompe kant naar voren inbrengt. Als u zetpil met een beetje water bevochtigt, kunt u hem wat makkelijker inbrengen. Duw met een vinger de zetpil helemaal naar binnen, want anders is het niet denkbeeldig dat uw sluitspier de zetpil onwillekeurig weer naar buiten duwt.
  • Het kan zijn dat u na het inbrengen van de zetpil aandrang krijgt. Probeer er niet aan toe te geven, want de zetpil heeft enige tijd nodig om te smelten en de werkzame stof moet daarna via uw endeldarm worden opgenomen
  • Als u de zetpil binnen tien minuten verliest, omdat u naar het toilet moet, kunt u een nieuwe inbrengen.
zetpil
klysma

Hoe een klysma toe te dienen

Volg altijd de voorbereiding/bereiding van het klysma zoals beschreven staat in de bijsluiter die u van de apotheek bij uw medicatie heeft meegekregen;

  • Laat het klysma voor u deze toedient op lichaamstemperatuur komen, bijvoorbeeld in een lauwwarm waterbadje. Door het klysma op lichaamstemperatuur te brengen, wordt het klysma beter verdragen, en geeft het minder buikkrampen.
  • Zorg ervoor dat uw endeldarm leeg is voordat u het klysma inbrengt. Dus ga vooraf naar het toilet.
  • Was uw handen altijd vóór en nádat u een klysma inbrengt.
  • Ga op de linkerzij liggen, omdat in deze houding de vloeistof goed doordringt in de darmen. Houd uw onderste been gestrekt en het bovenste gebogen.
  • Schud het klysma goed. Breng de tuit van het klysma voorzichtig in de anus.
  • Als het inbrengen van de tuit van het klysma in de anus moeizaam gaat, probeer dan lichtjes te persen. Door het persen opent de anus zich een beetje, waardoor het inbrengen soepeler gaat.
  • Knijp de fles zo veel mogelijk leeg en trek deze weer uit de anus. Houd de fles ingedrukt als u hem terugtrekt. Hiermee voorkomt u dat de vloeistof weer terugvloeit in de fles. Er blijft altijd een beetje vloeistof achter in de verpakking. Dit is normaal, de ingebrachte hoeveelheid is voldoende voor de werking.
  • Blijf op uw linkerzijde liggen, of alsu dat prettiger vindt rol op uw buik, en blijf ongeveer vijf tot tien minuten in deze positie liggen om te voorkomen dat de vloeistof er weer uit komt.
  • Houd er rekening mee dat wanneer u een beetje vloeistof knoeit, of als de vloeistof wegloopt, dit medicijn bruine vlekken kan veroorzaken in het linnengoed. Deze vlekken zijn er niet makkelijk meer uit te wassen. U kunt dit voorkomen door bijvoorbeeld op een absorberend matje te gaan liggen.

Welke zetpillen en klysma’s worden gegeven bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa?

Mesalazine (5-aminosalicylzuur);

Mesalazine wordt gebruikt bij ontstekingen van de dikke darm, in enkele gevallen bij ontstekingen van de dunne darm. Als het medicijn in de vorm van een zetpil of klysma gegeven wordt, gaat hetom een ontsteking van de dikke darm. De werkzame stoffen komen bij een klysma vrij op de plek waar deze gegeven wordt. De werking treedt geleidelijk in.

Mesalazine wordt gebruikt om een ontsteking tot rust te brengen. Mesalazine is bekend onder de volgende merknamen, Asacol®,Claversal®, Dipentum®, Mezavant®, Pentasa®, Salofalk®.

Bijnierschorshormonen / corticosteroïden (Beclometason en Budesonide);

Corticosteroïden werken ontstekingsremmend en verminderen daardoor de klachten van inflammatoire darmziekten. Ontstekingsverschijnselen in de darmen zoals pijn, diarree, bloed bij ontlasting nemen af. U kunt meestal binnen een aantal weken na het starten van de corticosteroïdklysma’s verbetering verwachten. Vaak worden corticosteroïdklysma’s voorgeschreven in combinatie met andere geneesmiddelen tegen Inflammatoire Darmziekten. Corticosteroïdklysma’s zijn bekend onder de volgende merknamen; Entocort® en Budenofalk®.

Combinatie van beide middelen

Deze combinatieklysma’s zijn bekend onder de namen Beclometason-Mesalazine Klysma FNA.

Bijwerkingen

Lees voor de bijwerkingen van het betreffende medicijn de bijsluiter die door uw apotheek is meegeleverd bij de zetpillen / klysma’s.

Opmerkingen/complicaties

In principe geeft het zetten van een klysma geen complicaties.

Het vullen van de endeldarm met het vocht van het klysma kan buikkrampen veroorzaken en een ongemakkelijk gevoel. Koude vloeistoffen veroorzaken dit eerder.

Wees voorzichtig met het inbrengen van de ‘tuit’ van het klysma, te wild inbrengen kan beschadigingen aan het darmslijmvlies veroorzaken dat pijnlijk is  of kan gaan bloeden. Als het inbrengen van de tuit van het klysma in de anus moeizaam gaat, of u heeft veel last van aambeien, probeer dan lichtjes te persen. Door het persen opent de anus zich een beetje, waardoor het inbrengen soepeler gaat.

Tot slot

Als u na het lezen van deze informatie nog vragen heeft, kunt u contact opnemen met uw verpleegkundige.

Deze informatie is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen binnen respectievelijk het NNIC en de ICC. De folder is ontwikkeld conform NNIC richtlijnen om uniformiteit binnen de voorlichting ten aanzien van IBD patiënten in Nederlandse zorginstellingen na te streven. Op basis van goed hulpverlenerschap kan onder bepaalde omstandigheden van de inhoud worden afgeweken. De inhoud van de folders kan wijzigen in de loop van de tijd. De NNIC en de ICC wijzen er op dat aan de inhoud van deze uitgave geen rechten of plichten kunnen worden ontleend. Uitgave september 2012

Contact

Als u na het lezen van dit informatieblad nog vragen heeft, neem dan contact op met de Polikliniek Interne Geneeskunde van het Maastricht UMC+ via tel. 043-387 51 00 (tijdens kantooruren).

Laatst bijgewerkt op 9 maart 2021