Folder
Blaas zelf leeg maken met een katheter: vrouw
Informatie en instructie via de Academie voor zelfzorg
U of uw mantelzorger gaat zelf een katheter inbrengen voor de afloop van urine.
In deze folder leest u hoe u dit doet.
Algemene informatie
Katheterisatie is het leeg maken van de blaas met een dun plastic slangetje, de katheter. Als u dit zelf doet, noemen we dit ‘zelfkatheterisatie’.
Het doel van katheterisatie is dat uw blaas regelmatig helemaal leeg is.
Een volle blaas kan complicaties geven, zoals een blaasontsteking, urineverlies of een nierprobleem.
Zelf katheteriseren maakt u minder afhankelijk van zorgverleners en kunt u zo normaal mogelijk leven met een blaasprobleem.
Voorbereiding
- Zorg voor een schoon werkveld. Gebruik hiervoor een schone handdoek of theedoek.
- Was uw handen goed. Droog uw handen met een schone handdoek of een wegwerphanddoekje.
- Laat geen huisdieren in de buurt wanneer u met de handeling bezig bent.
- Zorg dat u tijdens de handeling niets aanraakt wat niet nodig is.
- Bewaar uw verzorgingsmaterialen in een afgesloten kast of box.
Benodigdheden
- Katheter
- Washandjes nat gemaakt met kraanwater
- Toilet of opvangbakje
- Indien nodig handdoek
Instructie: Hoe brengt u de katheter in?
Uw arts of verpleegkundige vertelt hoe vaak u per dag moet katheteriseren.
Katheteriseren kunt u in de volgende houdingen doen:
- In bed: halfzittend met uw bekken een beetje gekanteld (zie tekening 1)
- Staand voor het toilet (zie tekening 2)
- Zittend op het toilet (zie tekening 3 en 4)
- In de rolstoel als u die heeft
Probeer welke houding u het prettigst vindt.
Volg deze stappen bij het katheteriseren:
1. Ga in de goede houding zitten of staan, in bed, toilet of rolstoel.
2. Reinig eerst de schaamlippen met een nat washandje. Doe dit van voor naar achteren en veeg niet terug van achter naar voren. Reinig daarna de huid rond de plasbuis met een nieuw nat washandje. Op tekening 5 ziet u waar de plasbuis zit.
3. Spreid goed de schaamlippen en trek ze iets omhoog. Doe dit met de hand waarmee u niet katheteriseert. (zie tekening 5)
4. Zoek de opening van de plasbuis. Houd een spiegel tussen uw benen als u het moeilijk vindt om de plasbuis te vinden.
5. Pak met de andere hand de katheter.
Houd hem halverwege vast of bij de inbrenghuls. U kunt de katheter dicht knijpen of de duim op het uiteinde plaatsen, dan kan de urine nog niet wegstromen.
6. Breng de katheter rustig in de plasbuis tot in de blaas. Als er urine uitkomt, zit de katheter goed. Schuif nu de katheter nog iets verder.
Komt er geen urine? Controleer dan eerst of de katheter goed zit. Zo niet, neem dan een nieuwe katheter en begin opnieuw vanaf stap 3.
7. Het kan zijn dat u soms wat weerstand voelt bij de overgang van de sluitspier naar de blaas. De sluitspier is dan wat gespannen. Meestal ontspant deze spier snel, waarna u de katheter verder kunt inbrengen. Even zuchten of hoesten kan helpen om de sluitspier te ontspannen.
8. Buig de katheter met de opening boven het toilet of het opvangbakje zodat de urine rechtstreeks weg stroomt.
9. Komt er geen urine meer uit de katheter? Trek dan de katheter een stukje terug. Meestal komt er dan nog een beetje urine uit de blaas.
10. Komt er niets meer uit de blaas? Haal dan rustig de katheter uit de blaas. U kunt eventueel uw duim op het uiteinde houden en de katheter omhoog houden. De urine die nog in de katheter zit, zal er pas uitstromen als u de duim van het uiteinde haalt.
11. Gooi de katheter weg. U mag een katheter maar 1 keer gebruiken.
12. Ruim alles op en maak alles schoon
13. Was uw handen.
Tips voor het zelf katheteriseren
- Bent u niet thuis als u moet katheteriseren? Dan kunt u eventueel vochtige toilet-doekjes gebruiken voor het schoonmaken van de huid rondom de plasbuisschaamstreek.
Let op: deze doekjes moeten zonder parfum en zonder alcohol zijn. Dit kan anders irritatie van de huid veroorzaken. - Bewaar de katheters op kamertemperatuur.
- Als u katheters meeneemt in het vliegtuig: Verpak ze in het midden van de koffer om bevriezing te voorkomen.
- krijgt u geen urine omdat u verkeerd zit, neem dan een nieuwe katheter.
- Op elke verpakking staat de uiterste datum dat u de katheter nog mag gebruiken. Controleer deze datum altijd.
- Controleer of de verpakking intact is.
- Gebruikte katheters kunt u weggooien bij het restafval.
Wanneer neemt u contact op?
Bel met de Polikliniek Urologie als u 1 van de volgende problemen krijgt.
- Klachten van een urineweginfectie zoals:
- koorts (temperatuur boven de 38.5 graden Celsius)
- pijn, al dan niet bij het plassen
- troebele of stinkende urine
- bloed bij de urine
- Pijn bij het inbrengen van de katheter.
- Als u moeite heeft om het katheteriseren vol te houden.
- Als u het lastig vindt om het katheteriseren in te plannen in uw dagelijks leven.
- Als het inbrengen van de katheter moeilijk gaat.
Contact
Heeft u medische vragen? Bel dan met de Polikliniek Urologie. Het telefoonnummer staat op uw ontslagformulier.
Heeft u vragen over de instructie?
Bel dan met de Academie voor zelfzorg:
Telefoonnummer: 043-387 45 68
van maandag tot en met vrijdag van 8.30-12.00 uur en van 13.00-16.30 uur
Email: academievoorzelfzorg@mumc.nl (Mantelzorgacademie@mumc.nl)
Buiten de kantooruren belt u met de Huisartsen Spoedpost Maastricht & Heuvelland
Telefoonnummer: 043-7500123
Websites
- MUMC+ (www.mumc.nl)
- Academie voor patiënt en mantelzorger MUMC+ (www.mumc.nl/patient-bezoeker/specialismen-afdelingen/academie-voor-patient-en-mantelzorger)
- Gezond Idee (gezondidee.mumc.nl/)