Folder
Spraakstoornis: dysartrie
Door een ziekte aan de hersenen en zenuwbanen
In deze folder leest u wat dysartrie betekent en vindt u adviezen om hiermee om te gaan.
Wat is dysartrie?
Dysartrie is een spraakstoornis: een storing in gesproken taal. Deze storing ontstaat door een neurologische ziekte: een ziekte van de hersenen en zenuwbanen (het zenuwstelsel). De spieren die nodig zijn voor eten en drinken, ademhalen, de stem gebruiken en woorden uitspreken werken dan niet genoeg. Iemand met een dysartrie is vaak lastig te verstaan, waardoor de communicatie moeilijk wordt.
Iemand met dysartrie heeft vaak ook andere neurologische klachten. Bijvoorbeeld:
• minder kracht
• problemen met slikken
• cognitieve stoornissen: problemen met waarneming, aandacht, concentratie, geheugen, oriëntatie (kijken waar u bent), taalgebruik (hoe iemand spreekt, schrijft en leest) en vaardigheden (iets goed kunnen)
• problemen met zien
Er zijn verschillende soorten dysartrie. Welke klachten u heeft, hangt af van welk neurologisch systeem of gebied in het zenuwstelsel schade heeft.
Gevolgen van dysartrie
Dysartrie kan ervoor zorgen dat u minder goed te verstaan bent en dat u langzamer praat. U kunt last hebben van:
• Problemen met uw adem: U heeft te weinig adem wanneer u praat of een hoge, gespannen ademhaling.
• Problemen met uw stem: U stem klinkt te zacht of te hard, gespannen of hees.
• Problemen met articulatie: U spreekt woorden slap of minder duidelijk uit.
• Problemen met de levendigheid in het spreken (prosodie): U praat te snel of te langzaam, met weinig verschillen in toonhoogte of met minder klemtonen (intonatie).
• Problemen in de volheid van het geluid (resonantie): U spreekt nasaal (door de neus). Of uw stem heeft te weinig draagkracht (zwakke stem).
Hoe erg dysartrie is, kan verschillen. Soms bent u niet te verstaan is. Soms bent u heel goed te verstaan is, met minimale afwijkingen. Als u ineens niet meer goed te verstaan bent, kan dit frustrerend zijn.
Algemene tips voor communicatie
Communicatie is niet alleen spreken, maar bijvoorbeeld ook oogcontact maken of gebaren gebruiken. Deze tips verbeteren uw spraak niet, maar kunnen de communicatie wel makkelijker maken.
• Praat niet wanneer u erg moe bent.
• Houd geen gesprekken op grote afstand van uw gesprekspartner.
• Houd geen gesprekken in ruimtes met veel omgevingslawaai. Zoals lawaai van een radio, televisie of van buiten.
• Houd geen gesprekken tijdens activiteiten zoals eten.
Tips voor uzelf
• Leg nieuwe gesprekspartners uit dat u dysartrie heeft. Vertel hoe ze het beste kunnen reageren als de communicatie moeilijk gaat.
• Vraag uw gesprekspartner om het te zeggen wanneer u niet te verstaan bent.
• Zorg dat u de aandacht heeft door bijvoorbeeld de naam van de ander te zeggen.
• Maak oogcontact en zorg dat uw gezicht en mond goed te zien zijn.
• Vertel duidelijk wanneer u van onderwerp verandert.
• Gebruik korte en eenvoudige zinnen.
• Praat langzamer. Hierdoor kunt u beter te verstaan zijn.
• Let op de lichaamstaal van de ander. Let bijvoorbeeld op vragende blikken, minder aandacht of reacties die niet kloppen. Niet alle mensen zeggen wanneer ze iets niet goed verstaan.
• Maak uw boodschap duidelijk door het op te schrijven.
• Gebruik gezichtsuitdrukkingen, gebaren en wijs dingen aan om uw boodschap duidelijker te maken.
Tips voor uw gesprekspartner
• Praat zelf niet anders dan normaal. Iemand met dysartrie kan u meestal goed begrijpen.
• Geef uw hele aandacht tijdens een gesprek.
• Zorg dat u oogcontact heeft. Ga op dezelfde hoogte zitten.
• Let op de lichaamstaal van de ander.
• Heeft u de boodschap niet verstaan? Vraag dan aan uw gesprekspartner om de boodschap of het belangrijkste woord te herhalen.
• Als u iets niet begrijpt, stel dan ja/nee-vragen om te ontdekken wat de boodschap is.
Wat kunt u verwachten van de logopedist in het MUMC+?
• Kort nadat de dysartrie is ontstaan, komt de logopedist in het ziekenhuis bij u langs.
• De logopedist onderzoekt u en legt uit wat er precies misgaat bij het spreken.
• De logopedist kan u helpen om met trucjes (compensaties) of spraaktraining uw spraak te verbeteren.
• Ook geeft de logopedist communicatietips die speciaal voor u zijn bedoeld.
Bent u steeds moeilijker te verstaan? Of bent u helemaal niet te verstaan? Dan kan de logopedist u helpen bij het vinden van een hulpmiddel om te communiceren.
Logopedie na ontslag
Heeft u na ontslag uit het ziekenhuis nog steeds een dysartrie? Dan adviseren wij u om de behandeling verder te volgen bij een logopedist. Zijn er behalve logopedie nog andere therapieën nodig, zoals fysiotherapie of ergotherapie? Dan kiezen we er vaak voor om de behandeling verder te laten volgen in een revalidatiecentrum of een verpleeghuis.
Als u alleen nog logopedie nodig heeft, kunt u vanuit huis naar een logopedist buiten het ziekenhuis. De logopedist in het MUMC+ stuurt deze nieuwe logopedist dan alle informatie over u.
Contact
Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen? Neem dan contact met ons op.
Logopedie
Maandag tot en met vrijdag van 8.30-12.00 en van 13.00 tot 16.30 uur
Telefoonnummer: 043-387 59 00
E-mail: secretariaat.logopedie@mumc.nl
Websites
- MUMC+ (www.mumc.nl)
- Logopedie MUMC+ (www.mumc.nl/patient-bezoeker/specialismen-afdelingen/logopedie)
- Leven met dysartrie (www.levenmetdysartrie.be/)
- Hersenletsel (www.hersenletsel.nl)
- Hartstichting (www.hartstichting.nl)