Folder

Ruggenmergstimulatie: Proefstimulatie (ESES)

Ons pijnteam denkt dat ruggenmergstimulatie een goede behandeling is tegen uw pijnklachten. Om te zien hoe goed deze behandeling bij u werkt, proberen we het een periode uit. Dit noemen we een proefstimulatie. 
In deze folder leest u meer hierover.

Wat is ruggenmergstimulatie?

We noemen ruggenmergstimulatie ook wel neurostimulatie of Elektrische Spinale Epidurale Stimulatie (ESES).
•    De wervelkolom bestaat onder andere uit wervels en tussenwervelschijven (zie fig. 1).
•    Aan de achterkant van de wervel zitten doorn-uitsteeksels.
•    Het ruggenmerg loopt door het wervelkanaal.
•    Het ruggenmerg brengt signalen naar de hersenen. Onder andere pijnprikkels.
•    Om het ruggenmerg heen zit vocht. En daar omheen zit een hard vlies (dura).
•    De ruimte tussen dit harde vlies en het bot van de wervel noemen we de epidurale ruimte.
•    Bij ruggenmergstimulatie plaatsen we met een operatie een elektrode in de epidurale ruimte. Deze elektrode noemen we ook wel lead.
•    De hoogte waarop we de lead plaatsen, hangt af van de plek van uw pijn (zie fig. 2 en 3).
•    De lead geeft kleine elektrische stroompjes op bepaalde zenuwbanen van het ruggenmerg.
•    Hierdoor worden de pijnprikkels minder sterk voordat ze bij de hersenen aankomen.

 Fig. 1: Nekwervel van bovenaf gezien. Aan de onderkant is een lead afgebeeld die aan de rugzijde in de epiduraalruimte zit.
Fig. 1: Nekwervel van bovenaf gezien. Aan de onderkant is een lead afgebeeld die aan de rugzijde in de epiduraalruimte zit.

Het plaatsen van een medisch hulpmiddel in uw lichaam noemen we ‘implantatie’.
De proefperiode duurt meestal 2 weken, zodat we genoeg tijd krijgen om te leren wat de ruggenmergstimulatie voor uw klachten doet.
Ruggenmergstimulatie haalt de oorzaak van de pijn niet weg. Het kan u wel helpen om beter om te gaan met de pijn. Besef dat ruggenmergstimulatie bij u mogelijk niet zo goed werkt als gewenst.

Fig. 2: Röntgenfoto van de wervels van voren genomen waarbij de lead wordt afgebeeld.
Fig. 2: Röntgenfoto van de wervels van voren genomen waarbij de lead wordt afgebeeld.
Fig. 3: Röntgenfoto van de wervels van de zijkant genomen waarbij de lead wordt afgebeeld.
Fig. 3: Röntgenfoto van de wervels van de zijkant genomen waarbij de lead wordt afgenomen

Wat moet u melden voordat u een proefstimulatie krijgt?

De volgende situaties moet u melden aan uw pijnspecialist voordat wordt besloten dat u een proefstimulatie krijgt:
•    Bent u zwanger? Dan kunt u geen implantatie voor proefstimulatie krijgen, omdat we daarbij röntgenapparatuur gebruiken. U moet dan een nieuwe afspraak maken.
•    Bent u ziek of heeft u koorts op de dag van de behandeling? Dan kunt u geen implantatie voor proefstimulatie krijgen. Ook dan moet u een nieuwe afspraak maken.
•    Heeft u ontstekingen of wonden aan de huid in het operatiegebied bij de lage rug en de billen? Ook dat kunnen redenen zijn om de operatie uit te stellen. Neem zo vroeg mogelijk contact op met de pijnverpleegkundige of pijnspecialist.
•    Bent u overgevoelig of allergisch voor jodium, pleisters, contrastvloeistof of verdoving? Meld dit dan aan uw pijnspecialist vóórdat de afspraak voor de behandeling wordt gemaakt.
•    Gebruikt u bloedverdunners? Meld dit dan aan uw pijnspecialist vóórdat de afspraak voor de behandeling wordt gemaakt. Mogelijk moet u tijdelijk stoppen met de medicatie.
•    Heeft u een pacemaker voor het hart? Of een andere stimulator, bijvoorbeeld voor de blaas? Meld dit dan aan de arts tijdens uw bezoek aan de pijnspecialist.

Uw voorbereiding op de behandeling

Eén week voor de behandeling
•    Vanaf 7 dagen voor de behandeling wast u elke dag uw lichaam en haren met de voorgeschreven Hibiscrub (chloorhexidine houdende zeep). Ook gebruikt u 2 keer per dag de Bactroban neuszalf volgens voorschrift. Deze voorbereiding is belangrijk om infectie (ontsteking) tegen te houden. Bent u allergisch voor chloorhexidine of bactroban/mupiricine? Meld dit dan aan de pijnverpleegkundige of pijnspecialist.
•    Gebruikt u homeopathische geneesmiddelen? Bespreek dan u hiermee moet stoppen voor de behandeling. 
•    In de 24 uur voor én na de behandeling kunt u het beste niet roken en geen alcohol drinken. Dit verhoogt het risico op complicaties.

De dag van de behandeling
•    Neem toiletartikelen en nachtkleding mee, want u blijft na het plaatsen van de stimulator een nacht in het ziekenhuis. Laat waardevolle spullen thuis.
•    Neem ’s ochtends voor de behandeling een douche. Tijdens de proefstimulatie wordt de elektrode op de huid afgeplakt. Door het risico op infectie (ontsteking) mag u tijdens de proefperiode niet douchen of in bad.
•    Nuchter zijn: U krijgt geen algehele verdoving (narcose), maar u krijgt wel medicijnen voor sedatie. Dit vermindert uw bewustzijn: u bent minder helder en beseft minder goed wat er gebeurt. Daarom moet u voor deze behandeling nuchter zijn:
- U mag in de 6 uren voor de behandeling niets meer eten. Ook geen sondevoeding. U mag ook geen koffie en melk drinken. 
- U mag tot 2 uur voor de behandeling alleen water drinken, of thee zonder melk.
•    Neem ’s ochtends uw medicijnen en pijnstillers in met een klein slokje water.
•    Heeft u suikerziekte (diabetes mellitus)? Bespreek dan met uw pijnspecialist of u uw medicatie moet innemen op de dag van de behandeling.
•    Draag tijdens de behandeling geen make-up, nagellak, haargel, sieraden, piercings, bril, contactlenzen of kunstgebit. Piercings en kunstnagels moet u zelf verwijderen.

Gebruikt u bloedverdunners?

Als u bloedverdunners gebruikt, moet u mogelijk voor de behandeling tijdelijk stoppen met deze medicijnen. Dit heeft te maken met het risico op een bloeding. De pijnspecialist bespreekt met u wat u moet doen.

Hoe gaat de behandeling?

Op de dag van de behandeling meldt u zich op de afgesproken tijd bij het Chirurgisch Dagcentrum. Volg route G-2 groen (www.mumcplattegrond.nl/#map/d0_d9) naar de 2e verdieping.
•    Op het Chirurgisch Dagcentrum verwisselt u uw kleding voor een operatiehemd. Dit hemd sluit aan de achterkant.
•    Verwijder uw sieraden, bril, lenzen of kunstgebit.
•    Een verpleegkundige brengt u naar de behandelruimte. Hier staan een behandeltafel, een röntgenapparaat en tv-schermen.
•    U krijgt een infuus in uw hand of arm. Via dit infuus krijgt u antibiotica, om infecties tegen te gaan bij de nieuwe geplaatste implantaten.
•    Op de behandeltafel ligt een kussen. Daarop gaat u liggen, op uw buik.
•    Tijdens de behandeling houden we uw bloeddruk en de hoeveelheid zuurstof in uw bloed in de gaten.

Pijn tijdens de behandeling
Voelt u tijdens de behandeling pijn? Geef dit dan aan. Wij kunnen u dan pijnstillers en een beetje slaapmiddel via het infuus geven. Het is wel belangrijk dat we met u kunnen praten tijdens de behandeling.

De elektrode op de juiste plek brengen
•    We gebruiken het röntgenapparaat om de juiste plaats voor de ruggenmergproefstimulatie te bepalen.
•    Deze plaats geven we aan met een viltstift op de huid.
•    Daarna ontsmetten we de huid in de omgeving van deze plek met een koude, roze vloeistof.
•    De pijnspecialist dekt met steriele doeken de plaats af, om steriel te kunnen werken. Steriel betekent zonder ziekmakers zoals bacteriën, virussen en schimmels.
•    U krijgt een plaatselijke verdoving van de huid.
•    De pijnspecialist maakt een snee.
•    Met röntgenbeelden wordt het juiste gebied bepaald.
•    De pijnspecialist brengt eerst de naald in de epidurale ruimte.
•    Daarna brengt de pijnspecialist de lead (elektrode) op de juiste plaats.

De elektrode verplaatsen
•    Zit de lead eenmaal in het juiste gebied? Dan maken we u kort wakker uit de sedatie en geeft de lead kleine elektrische stroompjes bij de zenuwbanen.
•    U krijgt een prikkelend of drukkend gevoel in uw armen of benen. Dit hangt af van de pijnlocatie.
•    Voelt u dit, zeg dit dan tegen de pijnspecialist. Dan verhogen we de sterkte van de stroompjes niet meer.
•    De pijnspecialist verplaatst de lead tot de plek is bereikt waar de stimulatie het beste werkt tegen uw pijn. Dit doet de pijnspecialist in goed overleg met u.
•    Het is belangrijk dat u met woorden aangeeft waar u de prikkels voelt. U mag de plaats niet aanwijzen met uw hand, omdat het werkgebied steriel moet blijven.

Hechten
•    Wanneer de lead precies op de goede plek zit, zetten we deze met een hechting vast in de rug en verbinden hieraan een tijdelijke verlengdraad.
•    De pijnspecialist maakt een ruimte onder de huid in de bil. Dit noemen we een pocket. Hierin komt de voor nu, de verlengdraad en later de batterij, wanneer de proef geslaagd is. Voor de definitieve implantatie maken we meteen gebruik van een pocket en duurt de tweede operatie daarom minder lang. Ook is hierdoor minder kans op losraken van de electrode in de epidurale ruimte. 
•    De verlengdraad komt door de huid naar buiten.
•    De draad is aangesloten op een batterij die u bij zich draagt. Dit is een tijdelijke situatie voor de proefperiode. De pijnverpleegkundige vertelt hoe u hiermee moet omgaan.

De behandeling duurt meestal 1 tot 2 uur.

Na de behandeling

Na de behandeling blijft u 1 nacht op de verpleegafdeling. U krijgt nog antibiotica via het infuus. De volgende ochtend maken we een röntgenfoto als controle. Ook krijgt u uitleg over het gebruik van de proefstimulator. Als u bloedverdunners gebruikt, krijgt u ook uitleg hoe u weer kunt starten met uw medicatie. In de loop van die ochtend mag u naar huis.

In de 24 uur na de behandeling kunt u het beste niet roken en geen alcohol drinken. Dit verhoogt het risico op complicaties.

Weer thuis

•    Vul tijdens de hele proefstimulatieperiode een pijndagboek in zoals u is uitgelegd door de pijnverpleegkundige.
•    U hoeft thuis geen bedrust te houden.
•    Houd de pleisters droog. Ze mogen niet nat worden, dus u mag niet douchen of in bad.
•    Laat de pleisters zitten. U mag ze niet losmaken. Alleen extra pleisters bijplakken bij lekkage van wondvocht (dit is normaal en komt regelmatig voor). 
•    Blijf uw eigen pijnmedicatie gebruiken. Zo kunnen we het beste zien hoe goed de proefstimulator werkt.
•    Hoe sterk u de stimulatie voelt, is wisselend. Dit hangt af van uw lichaamshouding. De sterkte kunt u zelf aanpassen met de afstandsbediening die u meekrijgt.
•    Zet de proefstimulator uit tijdens het autorijden. Het risico bestaat dat u per ongeluk plotselinge bewegingen maakt door de stimulatie wanneer u bijvoorbeeld over een hobbel rijdt. Daarom is het gebruik van de stimulator niet veilig in het verkeer.
•    Tijdens de proefperiode mag u geen MRI-scan krijgen.

Controle

U komt 1 week na de behandeling voor controle bij de pijnverpleegkundige. Dit is op de polikliniek Pijngeneeskunde.

Wanneer moet u ons meteen bellen?

Zoals bij iedere operatie bestaat er een kans op een infectie (ontsteking), ook al is die klein. U kunt dit merken aan symptomen als:
o    hoofdpijn
o    misselijkheid en braken
o    koorts boven de 38 graden
o    minder kracht in uw benen
o    pus (geelachtig en vies ruikend vocht)
o    pijn bij het buigen van de nek 
o    zich niet lekker voelen
o    een allergische reactie

Er is een kleine kans op een bloeding rond het ruggenmerg. U krijgt dan:
o    heftige pijn in de rug
o    en later een doof en verlammend gevoel in de benen
•    De lead kan verschuiven:
o    Daardoor voelt u de tintelingen niet meer op de juiste plaats.

Heeft u last van één of meer van deze symptomen? Bel dan meteen naar het ziekenhuis en wacht niet  tot de volgende dag! De contactgegevens vindt u beneden in het contactblok.

Contact

Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen? Neem dan contact met ons op. 

Polikliniek Pijngeneeskunde
Maandag tot en met vrijdag van 8.00-12.00 uur en van 13.00-16.30 uur
Telefoonnummer: 043-387 45 00

Bij spoedgevallen 's avonds, 's nachts en in het weekend belt u de Spoed Eisende Hulp en vraag naar de dienstdoende anesthesioloog.
Telefoonnummer: 043-387 6543

Websites

Laatst bijgewerkt op 1 juli 2026. Bekijk de meest actuele versie van deze folder op: info.mumc.nl/pub-1574