Mumc

Folder

Verzorging van uw stoma

Informatie en instructie via de Academie voor Patiënt en Mantelzorger

U heeft een stoma gekregen. Dit is een kunstmatige uitgang voor ontlasting op uw buik.  Een stoma kan blijvend of tijdelijk zijn.
Een stoma is rood van kleur en bestaat uit slijmvlies. Het is gevoelloos en doet geen pijn bij aanraken. 
Er is met u besproken dat het gewenst is dat u of uw mantelzorger de stoma gaat verzorgen.  In deze folder krijgt u hier uitleg over.

De 2 soorten stoma's

  • Een dikke darmstoma noemen we een colostoma.
  • Een dunne darmstoma noemen we een ileostoma.

    In de eerste weken na de operatie verandert het stoma van grootte en kleur. De zwelling na de operatie wordt langzaam minder.

     

2 soorten stoma

Stoma 1-delig opvangsysteem

Een stoma met 1-delig opvangsysteem, bestaat uit een huidplak en een stomazakje. Ze zijn niet van elkaar te scheiden. Je verwijdert dus de huidplak en het zakje bij het verwisselen.

Een voordeel van dit systeem is, dat het flexibeler en platter is dan het 2-delige systeem. Hierdoor is het minder zichtbaar onder kleding.

Stoma 1-delig systeem

Stoma 2-delig opvangsysteem

Bij het 2-delige opvangsysteem bevestig je de huidplak en het stomazakje los van elkaar. Eerst breng je de huidplak aan. Op de huidplak zit een ring waarop je het stomazakje kunt vastmaken.
Bij het 2-delige systeem kun je het stomazakje verwisselen zonder dat je de huidplak moet verwijderen.
Een voordeel van dit systeem is, dat je de huidplak een aantal dagen kunt laten zitten.

Stoma 2-delig systeem

Controle van het opvangsysteem

  1. U controleert iedere dag de huidplak.
  2. Het opvangzakje vervangt u minimaal 1x per dag.
  3. Het opvangsysteem maakt u op tijd leeg om lekkage te voorkomen.
  4. De plak vervangt u: 
  • Bij een colonstoma met 2-delig systeem 2x per week. 
  • Bij een colonstoma met een 1-delig systeem 1x per 24 tot 48 uur. 

Voorbereiding

Hoe zorgt u voor een goede hygiëne?

  • Zorg voor een schoon werkveld. Gebruik hiervoor een schone handdoek of theedoek.
  • Was uw handen goed. Droog uw handen met een schone handdoek of een wegwerphanddoekje.
  • Laat geen huisdieren in de buurt wanneer u uw stoma verzorgt.
  • Zorg dat u tijdens de verzorging niets aanraakt wat niet nodig is.
  • Bewaar uw verzorgingsmaterialen in een afgesloten kast of box.

Verzorgen van de stoma

Benodigdheden

  • Onderlegger of handdoek
  • Als u wilt onsteriele handschoenen
  • Onsteriele gazen (tissues of washand mag ook)
  • Lauwwarm kraanwater
  • Stoma-opvangmateriaal (1- of 2-delig systeem)
  • Onsteriel droog gaas om de huid te drogen (tissues of handdoek mag ook)
  • Afvalzakje
  • Schaartje
  • Mal

Werkwijze

  • Pas handhygiëne toe.
  • Maak een schoon werkveld zet daarop de benodigdheden binnen handbereik.
  • Knip de huidplak op de goede maat met een mal.
  • Veeg met een vinger langs de afgeknipte rand om scherpe randjes glad te maken
  • Verwarm de huidplak tussen de handen of onder uw kleding.
  • Leg een handdoek of onderlegger op de buik onder het stomazakje en trek als u wilt handschoenen aan.
  • Verwijder het oude systeem door het voorzichtig met één hand van boven naar beneden af te pellen. Steun hierbij de buikhuid met de andere hand. Gebruik als het nodig is een vochtig gaasje om de plak te weken.
  • Veeg de ontlasting weg met een vochtig onsteriel gaas.
  • Doe het oude systeem in het afvalzakje.
  • Maak eerst de huid en daarna de stoma schoon met de vochtige gazen. Bij het schoonmaken kan het stoma een beetje bloeden. Dit is normaal en het bloeden stopt na een tijdje.
  • Dep de huid droog met een onsteriel gaas. Controleer de stoma en de huid.
  • Verwijder de afdekfolie van het nieuwe zakje.
  • Bij een 1-delig systeem vouwt u de huidplak ongeveer over het midden dubbel met de huidplak naar buiten.
    Leg de opening van de huidplak aan de onderkant langs de stoma. Breng dan de huidplak van onder naar boven aan terwijl u de buikhuid glad houdt.
    Wrijf rondom de stoma de huidplak goed aan zodat deze goed aansluit.
    Laat uw hand nog even op de huidplak rusten. De warmte van de huid en hand zorgt voor een betere plakkracht.
  • Bij een 2-delig systeem plaatst u het opvangzakje op de plak door de 2 ringen op elkaar te klikken.
    Controleer of u het zakje goed heeft vastgemaakt, door rustig aan het opvangzakje te trekken.
    Bij een opvangsysteem dat u kunt leegmaken, is het belangrijk dat u het sluitrandje goed schoonmaakt. Zodat u het systeem goed kunt sluiten.

Aandachtspunten

  • Doe geen zwaar huishoudelijk werk en til geen zware dingen. Anders komt er teveel druk op de buikspieren te staan.
  • Gebruik alleen schoon lauw water om de stoma schoon te maken. Gebruik geen zeep, want dit kan huidirritatie veroorzaken.
  • Neem altijd opvangmateriaal mee als u van huis gaat.
  • Bekijk ook goed de achterkant van uw oude plak. Hieraan kunt u zien of u deze op tijd heeft vervangen.
  • U mag douchen met of zonder opvangsysteem. 
  • Gebruik geen olie of vette zalven bij de verzorging van uw stoma. Hierdoor plakt de huidplak minder goed.
  • Gebruik geen lijmoplosser of ontvettende middelen. Dit kan uw huid irriteren.
  • Zorg voor een goed aansluitende huidplak. De opening mag 1 tot 2 mm groter zijn dan de stoma.
    Controleer regelmatig de mal. In de beginperiode verandert de vorm van de stoma nog.
  • Knip haargroei rondom de stoma voorzichtig weg of gebruik een tondeuse. Gebruik geen scheermesje in verband met wondjes.

Wanneer neemt u contact op?

  • Wanneer u koorts krijgt boven de 38.5 graden Celsius.
  • Als de stoma pijnlijk, opgezet, erg bloederig of donker verkleurd is.
  • Als de huid kapot, rood of pijnlijk is.
  • Bij problemen met het stomamateriaal of lekkage.
  • Als de stoma verstopt is. Dus als u geen ontlasting aanmaakt en u hiervan klachten heeft.
  • Als uw  ileostoma meer dan 1 liter ontlasting aanmaakt in 24 uur.

Contact

Heeft u medische vragen? Bel dan de Poli Chirurgie.
Telefoon 043-3874900
van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 12.30 uur

Heeft u problemen met het stomamateriaal of een kapotte of pijnlijke huid?
Maak dan via de Poli Chirurgie een afspraak of telefonisch consult bij de stomaverpleegkundige.
U kunt ook een email sturen. 
Email: stomazorg@mumc.nl

Buiten de kantooruren belt u de afdeling Spoed Eisende Hulp:
Telefoon 043-3876700

Heeft u vragen over de instructie? Bel dan met de Academie voor Patiënt en Mantelzorger:
Telefoon 043-387 45 68
van maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 12.00 uur
Email: 
 mantelzorgacademie@mumc.nl (Mantelzorgacademie@mumc.nl)

 

Websites

Laatst bijgewerkt op 19 maart 2024. Bekijk de meest actuele versie van deze folder op: info.mumc.nl/pub-1912