Folder
Stoma zelf verzorgen
Informatie en instructie via de Academie voor zelfzorg
U heeft een stoma gekregen. Dit is een kunstmatige uitgang voor ontlasting op uw buik. Een stoma kan blijvend of tijdelijk zijn.
Een stoma is rood van kleur en bestaat uit slijmvlies. Het is gevoelloos en doet geen pijn bij aanraken.
Er is met u besproken dat u of uw mantelzorger de stoma gaat verzorgen. In deze folder krijgt u hier uitleg over.
De 2 soorten stoma's
- Een dikke darmstoma noemen we een colostoma.
Een dunne darmstoma noemen we een ileostoma.
In de eerste weken na de operatie verandert het stoma van grootte en kleur. De zwelling na de operatie wordt langzaam minder.
Stoma 1-delig opvangsysteem
Een stoma met 1-delig opvangsysteem, bestaat uit 1 geheel: een huidplak en een zakje. Bij vervangen verwijdert u dus de huidplak en het zakje.
Stoma 2-delig opvangsysteem
Bij het 2-delige opvangsysteem plaatst u de huidplak en het stomazakje los van elkaar.
Bij het 2-delige systeem kunt u het stomazakje verwisselen zonder de huidplak te verwijderen.
Controle van het opvangsysteem
- U controleert iedere dag de huidplak.
- Het opvangzakje vervangt u minimaal 1x per dag.
- Het opvangsysteem maakt u op tijd leeg om lekkage te voorkomen.
- De plak vervangt u:
- Bij een 2-delig systeem 2 of 3x per week.
- Bij een 1-delig systeem 1x per 24 tot 48 uur.
Voorbereiding
Hoe zorgt u voor een goede hygiëne?
- Zorg voor een schoon werkveld. Gebruik hiervoor een schone handdoek of theedoek.
- Was uw handen goed. Droog uw handen met een schone handdoek of een wegwerphanddoekje.
- Laat geen huisdieren in de buurt wanneer u uw stoma verzorgt.
- Zorg dat u tijdens de verzorging niets aanraakt wat niet nodig is.
- Bewaar uw verzorgingsmaterialen in een afgesloten kast of box.
Verzorgen van de stoma
Benodigdheden
- Onderlegger of handdoek
- Als u wilt onsteriele handschoenen
- Onsteriele gazen (tissues of washand mag ook)
- Lauwwarm kraanwater
- Stoma-opvangmateriaal (1- of 2-delig systeem)
- Schaar
- Mal
- Afvalzakje
Werkwijze
- Pas handhygiëne toe.
- Maak een schoon werkveld zet daarop de benodigdheden binnen handbereik.
- Knip de huidplak op de goede maat met een mal. Maak de scherpe randjes glad.
- Verwarm de huidplak tussen de handen of onder uw kleding.
- Leg een handdoek op de buik onder het stomazakje en trek als u wilt handschoenen aan.
- Verwijder het oude systeem voorzichtig met één hand van boven naar beneden. Steun de buikhuid met de andere hand. Gebruik als het nodig is een vochtig gaasje om de plak te weken.
- Veeg de ontlasting weg met een vochtig onsteriel gaas.
- Doe het oude systeem in het afvalzakje.
- Maak eerst de huid en daarna de stoma schoon met de vochtige gazen. Bij het schoonmaken kan het stoma een beetje bloeden. Dit is normaal en het bloeden stopt na een tijdje.
- Dep de huid droog met een onsteriel gaas. Controleer de stoma en de huid.
- Bij een 1-delig systeem; verwijdert u de afdekfolie. Vouw de huidplak over het midden dubbel en leg de opening van de huidplak aan de onderkant langs de stoma. Breng dan de huidplak van onder naar boven aan. Wrijf rondom de stoma de huidplak goed aan zodat deze goed aansluit. Laat uw hand nog even op de huidplak rusten. De warmte van de huid en hand zorgt voor een betere plakkracht.
- Bij een 2-delig systeem; verwijdert u de afdekfolie. Leg de opening van de huidplak aan de onderkant langs de stoma. Bevestig de plak van beneden naar boven en druk goed aan. Wrijf rondom de stoma de huidplak goed aan zodat deze goed aansluit. Klik het opvangzakje op de plak. Controleer of u het zakje goed heeft vastgemaakt, door rustig aan het opvangzakje te trekken.
- Bij het leegmaken van een stomazakje, maakt u het sluitrandje schoon.
Aandachtspunten
- Doe geen zwaar huishoudelijk werk en til geen zware dingen. Anders komt er teveel druk op de buikspieren.
- Gebruik alleen schoon lauw water om de stoma schoon te maken. Gebruik geen zeep, want dit kan huidirritatie veroorzaken.
- Neem altijd opvangmateriaal mee als u van huis gaat.
- Bekijk ook goed de achterkant van uw oude plak. Hieraan kunt u zien of u deze op tijd heeft vervangen.
- U mag douchen met of zonder opvangsysteem.
- Gebruik geen olie of vette zalven bij de verzorging van uw stoma. Hierdoor plakt de huidplak minder goed.
- Gebruik geen lijmoplosser of ontvettende middelen. Dit kan uw huid irriteren.
- Zorg voor een goed aansluitende huidplak. De opening mag 1 tot 2 mm groter zijn dan de stoma.
Controleer regelmatig de mal. In de beginperiode verandert de vorm van de stoma nog. - Knip haargroei rondom de stoma voorzichtig weg of gebruik een tondeuse. Gebruik geen scheermesje in verband met wondjes.
Wanneer neemt u contact op?
- Wanneer u koorts krijgt boven de 38.5 graden Celsius.
- Als de stoma pijnlijk, opgezet, erg bloederig of donker verkleurd is.
- Als de huid kapot, rood of pijnlijk is.
- Bij problemen met het stomamateriaal of lekkage.
- Als de stoma verstopt is. Dus als u geen ontlasting aanmaakt en u hiervan klachten heeft.
- Als uw ileostoma meer dan 1 liter ontlasting aanmaakt in 24 uur.
Contact
- Heeft u medische vragen? Bel dan de Polikliniek Chirurgie: telefoonnummer: 043-3874900
van maandag tot en met vrijdag van 8.30-12.00 uur - Heeft u problemen met uw stoma of het materiaal?
Maak dan via de Polikliniek Chirurgie een afspraak of telefonisch consult bij de stomaverpleegkundige. U kunt ook een email sturen: stomazorg@mumc.nl - Heeft u vragen over de instructie? Bel dan met de Academie voor zelfzorg: telefoonnummer: 043-387 45 68
van maandag tot en met vrijdag van 8.30-12.00 uur en 13.00-16.30 uur
Email: academievoorzelfzorg@mumc.nl (Mantelzorgacademie@mumc.nl) - Buiten de kantooruren belt u met de Huisartsen Spoedpost Maastricht & Heuvelland: telefoonnummer: 043-7500123
Websites
- Home | Academie voor zelfzorg (www.academievoorzelfzorg.nu/)
- MUMC+ (www.mumc.nl/)
- Gezond Idee (gezondidee.mumc.nl/)
Laatst bijgewerkt op 19 oktober 2026. Bekijk de meest actuele versie van deze folder op: info.mumc.nl/pub-1912