Aangeboren staar en staar bij kinderen jonger dan 16 jaar

Bij uw kind is de lens van een of beide ogen troebel. Dit heet staar of cataract. De lens zit achter het gekleurde gedeelte van het oog, het regenboogvlies. Normaal is de lens helder. Licht kan dan goed het oog binnenkomen. Zo kan een kind goed zien en leren kijken. Als de lens troebel is, komt het licht niet goed in het oog. Uw kind ziet dan minder goed of leert niet goed kijken. 
Staar komt meestal voor bij oudere mensen. Soms komt staar ook voor bij baby’s en kinderen.

Staar bij een kind kan aangeboren zijn (congenitaal cataract) of later ontstaan tijdens het opgroeien. Aangeboren staar is zeldzaam. Ongeveer 1 op 10.000 kinderen heeft dit. Staar kan in 1 oog zitten of beide ogen. Vaak zijn beide ogen aangedaan.

Aangeboren staar kan verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld:
- een erfelijke aandoening
- een ziekte van het lichaam, zoals suikerziekte of een stofwisselingsziekte
- een syndroom, zoals het syndroom van Down

Vaak vinden we geen duidelijke oorzaak.

Staar kan ook later ontstaan door een ziekte, gebruik van bepaalde medicijnen, bestraling of een ongeluk.

Vertel het ons als er oogziekten in uw familie voorkomen. Soms komt staar vaker voor in dezelfde familie. 

Op de poli onderzoeken we:
- of een of beide ogen zijn aangedaan
- welk type staar uw kind heeft
- of de staar invloed heeft op het zien en op het leren kijken

De onderzoeken passen we aan de leeftijd van uw kind. Uw kind kan bijvoorbeeld de volgende testjes krijgen:

• test voor de gezichtsscherpte 
• test voor scheelzien
• test voor diepte zien
• meting van de oogdruk
• onderzoek van de voorkant en de binnenkant van het oog
• meting van de lengte van het oog 
• een echo of foto van het oog

Soms gebruiken we een ooglidspreider om goed in het oog te kunnen kijken. We gebruiken dan verdovende druppels en doen dit zo kort mogelijk.

Soms moeten we het oogonderzoek onder narcose doen, als dit op de poli niet mogelijk is. 

Laat ons weten:
- of uw kind onder behandeling is bij andere specialisten
-  welke medicijnen uw kind gebruikt
- of uw kind allergieën heeft

Als de oorzaak van de staar niet duidelijk is, kan een aanvullend onderzoek nodig zijn bij de kinderarts.

Deze arts kijkt dan of uw kind:

• verder gezond is
• geen ontsteking of infectie heeft
• geen andere ziekte heeft

Soms adviseert de arts genetisch onderzoek (DNA-onderzoek). U krijgt dan eerst een gesprek met een klinisch geneticus.

Wanneer is een operatie nodig?

Soms zorgt de staar ervoor dat er te weinig licht in het oog komt. Uw kind kan dan niet goed kijken of niet goed leren kijken. In dat geval adviseren wij een operatie. Wij leggen u altijd uit waarom een operatie nodig is, maar we beslissen samen. Bij kinderen onder de 12 jaar is toestemming van beide ouders of gezaghebbers nodig. Bij kinderen van 12 tot 16 jaar beslist het kind samen met de ouders mee.

Hoe verloopt de operatie?

• Deze operatie gebeurt altijd onder narcose. Uw kind slaapt dus. 
• Het is een dagbehandeling. Uw kind mag dezelfde dag weer naar huis.
• Uw kind moet nuchter zijn. Dit betekent een tijdje niet eten of drinken. De anesthesist neemt      hierover contact met u op en legt precies uit wat voor uw kind geldt. Dit kan verschillen per leeftijd.

Begeleiding in het ziekenhuis

De operatie vindt plaats in het Mosakids kinderziekenhuis van het MUMC+. Het kinderteam zal u en uw kind zo goed mogelijk begeleiden.
Eén ouder mag het hele traject bij het kind blijven tot het slaapt in de operatieruimte. Als uw kind weer wakker wordt na de operatie, mag u direct weer naar uw kind toe.

Leeftijd en veiligheid

Uw kind moet minstens 1 maand oud zijn voor deze behandeling. Bij jonge kinderen is er een kans op problemen met de oogdruk. Hoe jonger het kind, hoe groter dit risico.

Tijdens de operatie verwijderen we de troebele lens. Soms plaatsen we meteen een kunstlens. Of dit kan, hangt af van de leeftijd van uw kind en de gezondheid van het oog.

Kinderen van 0 tot 2 jaar

Bij jongen kinderen kijken we heel zorgvuldig wat veilig is.

Soms kunnen we al een kunstlens plaatsen. Dit hangt af van:
- de leeftijd van uw kind
- de grootte van het oog
- de gezondheid van het oog
- hoe de operatie verloopt

Als het mogelijk is, plaatsen we een kleine kunstlens in het oog. Dat gebeurt met een speciale operatietechniek. Dit noemen we de ‘bag in de lens’ techniek van Prof. dr. Tassignon. 

Soms is het niet mogelijk of niet wenselijk om een kunstlens te plaatsen. Het oog blijft dan zonder lens. 

Als er geen kunstlens is geplaatst:
- draagt uw kind hierna contactlenzen met een hoge sterkte. De contactlensspecialist helpt u in het begin en leert u hoe u de lens bij uw kind indoet en uitdoet. 
- het zijn lenzen die dag en nacht in het oog blijven zitten, meestal tot ongeveer 1 maand
- de sterkte van lenzen moeten we vaak aanpassen, omdat uw kind en dus ook het oog van uw kind nog groeit. 

Leeftijd boven 2 jaar

Bij kinderen ouder dan 2 jaar plaatsen we een kunstlens, als de bouw van het oog dit toelaat. De sterkte van de kunstlens bepalen we met metingen van het oog. We houden rekening met de verwachte groei van het oog. Er blijft bewust een kleine reststerkte over, omdat het oog nog groeit. 
Na de operatie zal uw kind levenslang een bril dragen met een sterkte voor veraf en een leesgedeelte voor dichtbij.

Bij kinderen tussen de 2 en 6 jaar gebruiken we een techniek waarbij we de kunstlens inklemmen in het lenszakje van de oude lens. Hierbij is de kans op nastaar kleiner.

Vanaf 6 jaar gebruiken we meestal dezelfde operatietechniek als bij volwassen. We proberen het lenszakje zoveel mogelijk heel te laten. Wanneer dit kan, doen we zo weinig mogelijk handelingen in het oog tijdens de operatie. 
Na deze operatie kan nastaar ontstaan. Dit kunnen we gemakkelijk op de poli verwijderen met een korte pijnloze laserbehandeling van enkele minuutjes. Vanaf een leeftijd van 6 jaar is dit meestal goed mogelijk. 

Stap 3: Leren kijken (tot ongeveer de leeftijd van 12 jaar)

• We leren gemiddeld tot een leeftijd van 8-10 jaar kijken met onze ogen. Staar op jonge leeftijd kan dit proces verstoren. De eerste periode van het leven is hierbij het meest belangrijk. Toch blijven we de ogen van uw kind stimuleren, totdat we het best mogelijke zicht van uw kind hebben bereikt.
• Houd er rekening mee dat een oogziekte op jonge leeftijd, zoals staar, vaak invloed heeft op het leren kijken. Er is een grote kans dat het zicht van uw kind onder gemiddeld blijft, ook als  alle stappen en behandelingen goed zijn uitgevoerd.
• De orthoptisten in ons team meten regelmatig de sterkte van de ogen op. Ze passen de sterktes van de bril en contactlenzen aan als dat nodig is.
• Er blijven regelmatige controles nodig. Na verloop van tijd worden de controles minder vaak. Meestal is de tijd tussen de controles 3 tot 6 maanden.

Als uw kind een operatie aan de ogen heeft gehad, zijn er een aantal belangrijke regels voor de nazorg. Hieronder leest u deze regels overzichtelijk.

• Niet wrijven in het oog. Dit is erg belangrijk, zeker de eerste 2 weken na de operatie
• Als uw kind de neiging heeft om in het oog te wrijven, raden wij aan om het oogkapje dat u van ons krijgt dag en nacht te laten zitten. U mag het oogkapje kort verwijderen bij het druppelen. Zet het oogkapje daarna weer meteen terug voor de veiligheid.
  Er zijn verschillende oogkapjes. Sommige kapjes zijn zelfklevend. Andere kapjes kunt u vastmaken met tape. Vaak is extra tape nodig om het oogkapje goed op zijn plaats te houden.
• Geen vuil, stof of water in het oog laten komen. Ook niet in de zandbak laten spelen.
• De eerste 2 weken geen kraanwater in het oog laten komen
• 6 weken niet zwemmen
• 4 weken rustig aan doen. Geen zware inspanningen. Niet bukken, niet tillen.