Uitval van 1 of 2 evenwichtsorganen

Iedereen heeft 2 evenwichtsorganen, in elk oor 1. 
U kunt het zien als een vliegtuig met 2 motoren, waarbij iedere motor een evenwichtsorgaan is. Deze motoren kunnen op 3 manieren problemen geven:

1. Een motor valt meteen uit en kan daarna niet meer opstarten. 
   Het vliegtuig moet dan vliegen op 1 motor. Of zonder motor als ze allebei uitvallen. De plotse uitval voelt vaak aan als een aanval van duizeligheid. Als de aanval voorbij is, blijven veel andere klachten bestaan omdat de motor niet meer kan starten. Dit zien we vaak na bijvoorbeeld een ontsteking van het evenwichtsorgaan.
2. Een motor valt vaak plots even uit en het wordt steeds moeilijker om weer op te starten. 
   Daardoor moet het vliegtuig op 1 motor vliegen. Of zonder motor als ze allebei uitvallen. De plotse uitvallen voelen vaak aan als aanvallen van duizeligheid. Tussen de aanvallen door blijven wel veel andere klachten bestaan omdat de motor niet meer goed kan starten. Dit zien we vaak bij bijvoorbeeld de ziekte van Ménière of bij migraine van het evenwichtsorgaan.  
3. Een motor gaat heel langzaam minder goed werken totdat deze stilstaat. 
   Dit valt meestal niet op totdat er klachten ontstaan van duizeligheid of niet in evenwicht zijn. Dat komt omdat de motor niet meer goed werkt of beide motoren niet meer goed werken. Dit zien we bijvoorbeeld bij erfelijke aandoeningen.

Een evenwichtsorgaan dat niet goed werkt, kan veel klachten geven. De klachten kunnen voor iedereen anders zijn. De klachten zijn groter als er 2 evenwichtsorganen uitvallen. De klachten die hieronder staan, kunt u hebben maar dat hoeft niet. De klachten zijn:

1. Problemen met het zien. 
   De klachten zijn dat het beeld na een snelle beweging met het hoofd later lijkt te komen. Bijvoorbeeld als u een straat oversteekt. Het beeld kan langer blijven hangen of waziger zijn als u beweegt. Of het lijkt alsof de horizon beweegt als u loopt. Soms moet u stilstaan om gezichten te herkennen of borden op straat te lezen.
2. Problemen met uw evenwicht. 
   De klachten zijn dat u minder goed in evenwicht bent of dat u de hele tijd duizelig bent. Dat kan uitzien alsof u dronken bent terwijl u geen alcohol heeft gedronken. U kunt bang zijn om te vallen en daardoor voorzichtiger gaan lopen. Of u probeert u hoofd zo min mogelijk te bewegen zodat u minder last heeft.
3. Problemen met het verwerken van prikkels. 
   De meest bekende prikkels zijn: drukke motieven op de vloer, snel bewegende beelden op een beeldscherm, alle indrukken in een supermarkt, drukke bewegingen op volle pleinen, de letters in een boek na lang lezen en tegemoetkomende auto’s op de snelweg.
4. Problemen met geheugen, concentratie en vermoeidheid. 
   De klachten zijn dat u meer moeite krijgt met uw geheugen en concentratie als u bezig bent. U wordt daar sneller moe van. Dit komt omdat uw lichaam onbewust de hele dag bezig is met het opvangen van het verlies van evenwicht.
5. Psychische problemen.
   De klachten zijn dat u zich minder goed voelt door alles wat er is gebeurd. U kunt angstig zijn of gevoelens hebben dat het leven zo niet verder kan. Evenwichtsklachten kunnen een grote impact hebben. Bijvoorbeeld omdat het omgaan met anderen, het huishouden en het werk heel moeilijk worden.

Het evenwichtssysteem is in de hersenen heel sterk verbonden met het gevoelssysteem. Daardoor kunnen evenwichtsklachten direct leiden tot psychische klachten en andersom. Soms komen patiënten in een situatie waar ze niet uitkomen. De evenwichtsklachten zorgen voor psychische klachten, en de psychische klachten zorgen voor meer evenwichtsklachten.

Er is ook een ander bewijs dat het evenwichtssysteem sterk verbonden is met het gevoelssysteem. Evenwichtsklachten komen vaker voor in periodes van stress of bij personen die altijd hoge eisen aan zichzelf stellen.

Werken 1 of 2 evenwichtsorganen niet goed meer? Dan kunt u uw lichaam helpen met het opvangen van het verlies. Daaraan zit wel een grens. Denk bijvoorbeeld aan een blinde persoon. Die kan het gehoor beter trainen, maar zal nooit meer kunnen zien. Als uw ogen en de rest van uw lichaam in goede vorm zijn dan kunt u iets minder last van de evenwichtsklachten hebben. U kunt daar op verschillende manieren voor zorgen:

1. Blijf zoveel mogelijk in beweging. 
   Hoe beter en sneller u in beweging komt, hoe beter u het lichaam traint. Daardoor leren uw hersenen beter om te gaan met het gebrek aan informatie van het evenwichtsorgaan.         
2. Evenwichtsoefeningen bij de fysiotherapeut. 
   U kunt met een fysiotherapeut aan de slag gaan om de rest van uw lichaam beter te trainen. Let goed op dat u een fysiotherapeut uitzoekt die ervaring heeft met evenwichtsklachten. Oefeningen die de fysiotherapeut met u kan uitvoeren zijn: Cawthorne-Cooksey oefeningen, blikstabilisatie-oefeningen, balanstraining en bewegingstherapie. U hoeft deze namen niet te onthouden. Ze zijn een idee voor uw fysiotherapeut als daar een vraag over is.         
3. Tai chi of qi gong bewegingsoefeningen. 
   Dit zijn oude Oosterse bewegingsvormen die werken bij evenwichtsklachten. Deze oefeningen kunt u thuis doen via internet of bij een tai chi-school in de buurt.      
4. Evenwichtsrevalidatie bij een revalidatiecentrum. 
   Bij evenwichtsrevalidatie worden uw evenwichtsklachten uitgebreid bekeken. Dit is vaak een combinatie van fysiotherapie en psychotherapie. Hierbij wordt u niet opgenomen voor behandeling. U gaat dan bijvoorbeeld voor een aantal weken 2 keer in de week naar het centrum toe.

Op dit moment zijn er weinig revalidatiecentra die dit aanbieden. 
U kunt ook kiezen voor een fysiotherapeut samen met psychotherapie door een psycholoog. U kunt revalidatiecentra, fysiotherapeuten en psychologen vinden via kno.nl

Het evenwichtssysteem is in de hersenen sterk verbonden met het gevoelssysteem. Het is dus normaal dat er bij evenwichtsklachten ook psychische problemen mee kunnen spelen.

Speelt dit bij u, of uw arts bespreekt dit met u? Laat daar dan goed naar kijken. Laat uw klachten behandelen als dit nodig is. Dit kan door een (medisch) psycholoog of psychiater. De behandeling hangt af van de ernst van uw klachten. Begeleiding bestaat uit twee stappen:

1. Diagnose stellen. 
   U gaat naar een (medisch) psycholoog of psychiater waar u 1 of 2 gesprekken heeft. Deze kijkt goed naar wat u heeft en stelt een behandeling voor.
2. Behandelen. 
   U start met de behandeling die de arts met u heeft besproken. Meestal is dit psychotherapie en psychiatrische begeleiding met medicatie.

Als u zich laat behandelen dan heeft u meer kans dat u zich beter gaat voelen.