Folder
HPB-chirurgie: Alvleesklierkopoperatie
Pancreatoduodenectomie (PD)
Binnenkort wordt u geopereerd aan uw alvleesklier. We bereiden u zo goed mogelijk voor op de operatie en begeleiden u tijdens uw herstel.
In deze folder leest u wat u vóór en na de operatie kunt verwachten en welke zorg u krijgt.
1. Waarom krijgt u deze operatie?
Deze operatie kan nodig zijn bij:
- Kanker van de alvleesklier. Dit heet ook pancreascarcinoom.
- Kanker van de twaalfvingerige darm. Dit heet ook duodenumcarcinoom.
- Kanker van de papil van Vater. Dit is de plek waar de galwegen en de afvoergang van de alvleesklier uitkomen in de twaalfvingerige darm.
2. De operatie
De operatie heet een pancreatoduodenectomie (PD). U krijgt hiervoor algehele verdoving (narcose). Dit betekent dat u tijdens de operatie slaapt en niets voelt.
Tijdens de operatie verwijdert de chirurg:
- De kop van de alvleesklier.
- De twaalfvingerige darm.
- De galblaas.
- Een groot deel van de galwegen.
- De lymfeklieren rondom de alvleesklier.
3. Voorbereiding op de operatie
Afspraak bij Anesthesie
Als u op de wachtlijst staat voor de operatie, krijgt u een afspraak bij de polikliniek Anesthesie. De anesthesist is gespecialiseerd in verdoving en pijnbestrijding. Deze arts bespreekt met u de narcose en beoordeelt of er extra risico's zijn.
Soms is aanvullend onderzoek nodig, zoals bloedonderzoek, een hartfilmpje of een afspraak bij de cardioloog.
Uw conditie en gezondheid
Een operatie aan de alvleesklier is een grote ingreep. Vooral bij oudere of kwetsbare patiënten is de kans op problemen groter. Mogelijke gevolgen zijn:
- Complicaties tijdens of na de operatie.
- Plotselinge verwardheid (delier).
- Moeite met dagelijkse activiteiten, soms ook op langere termijn.
- In ernstige gevallen: overlijden.
Uw conditie en voeding spelen een belangrijke rol bij uw herstel. Daarom onderzoeken we vóór de operatie uw gezondheid, conditie en voeding. Zo nodig maken we samen met u een persoonlijk plan om u goed voor te bereiden.
Wat kunt u zelf doen?
Stoppen met roken en geen alcohol drinken verkleinen de kans op problemen na de operatie.
Roken vermindert de doorbloeding en vertraagt de wondgenezing. Alcohol kan de kans op bloedingen vergroten en het herstel vertragen.
Ons advies is om vóór de operatie te stoppen met roken en geen alcohol te drinken.
Voorbereiding op de opname
Ongeveer één week voor de operatie belt Bureau Opname u met de operatiedatum. Uw anesthesist of behandelend specialist vertelt wanneer u moet stoppen met eten en drinken.
Volg altijd de afspraken die u met uw behandelteam heeft gemaakt.
4. De dag vóór de operatie (dag -1)
Eten en drinken
De afspraken over eten en drinken kunnen per patiënt verschillen. Uw anesthesist of behandelend specialist vertelt u wanneer u moet stoppen met eten en drinken.
Volg altijd de afspraken die u met uw behandelteam heeft gemaakt.
Medicijnen
Overleg welke medicijnen u op de ochtend van de operatie mag innemen. Neem deze alleen in volgens de afspraken met uw anesthesist of behandelend specialist.
Wat neemt u mee?
Neem een badjas mee naar het ziekenhuis. Deze kunt u tijdens uw opname gebruiken.
5. De dag van de operatie (dag 0)
U krijgt algehele verdoving (narcose). Hierdoor slaapt u tijdens de operatie.
Na de operatie wordt u wakker op de uitslaapkamer (recovery). Meestal blijft u hier één nacht. Dit hangt af van uw herstel en uw situatie. De chirurg belt uw eerste contactpersoon om te vertellen hoe de operatie is verlopen.
Pijnbestrijding en katheters
Goede pijnbestrijding is belangrijk voor uw herstel. Daarom krijgt u vóór de operatie een dun slangetje in uw rug. Dit heet een epidurale katheter. Via dit slangetje krijgt u medicijnen tegen de pijn.
Tijdens de operatie krijgt u ook een slangetje in uw blaas. Dit heet een blaaskatheter. Via dit slangetje wordt uw urine opgevangen. Door de epidurale katheter kunt u uw blaas tijdelijk minder goed legen.
De blaaskatheter en de epidurale katheter worden meestal na 2 tot 3 dagen verwijderd. Dit gebeurt voorlopig op hetzelfde moment. Dit beleid kan in de toekomst veranderen.
Maagsonde en sondevoeding
Soms krijgt u na de operatie een slangetje via uw neus naar uw maag. Dit heet een maagsonde. Hiermee voeren we overtollig maagsap af.
Als u na de operatie nog niet voldoende zelf kunt eten, kan een ander slangetje nodig zijn voor sondevoeding. Dit is vloeibare voeding met voedingsstoffen die uw lichaam nodig heeft.
Drains
Meestal zijn na de operatie geen drains nodig. Soms plaatst de chirurg wel een drain. Dit is een slangetje waarmee overtollig vocht uit uw buik wordt afgevoerd.
Eten en drinken
Op de uitslaapkamer mag u meestal voorzichtig beginnen met een glaasje water. Bent u misselijk of heeft u de hik? Wacht dan nog even met drinken.
Als u niet misselijk bent, kunt u af en toe een slokje water nemen. Tijdens de operatie krijgt u medicijnen om misselijkheid te voorkomen.
Extra drinkvoeding
Als dat nodig is, krijgt u speciale drinkvoeding met extra koolhydraten. Dit geeft uw lichaam extra energie en helpt bij het herstel.
De operatiewond
De chirurg maakt meestal een snee in uw buik. Dit noemen we een open operatie. Soms wordt de operatie uitgevoerd met een operatierobot. Dit heet een robotgeassisteerde operatie.
De wond wordt gesloten met oplosbare hechtingen of met huidnietjes. Gebruikt de chirurg huidnietjes? Dan worden deze na 4 tot 5 dagen verwijderd. De hechtstrips (Steri-Strips) worden enkele dagen later verwijderd.
6. De dagen na de operatie
Eten en drinken
De eerste dag na de operatie krijgt u licht verteerbare eten. Als dit goed gaat, breidt u uw voeding stap voor stap uit naar normale maaltijden. Tussen de maaltijden door krijgt u extra tussendoortjes.
Om uw darmen goed te laten werken, krijgt u extra vezels in de vorm van poeder of een kauwtablet. Helpt dit onvoldoende, dan kan een klysma (darmspoeling) nodig zijn.
Bewegen
Het is belangrijk dat u zo snel mogelijk na de operatie weer gaat bewegen.
Op de dag van de operatie probeert u met hulp op de rand van uw bed te zitten. De eerste keer dat u uit bed komt, helpt een verpleegkundige of fysiotherapeut u.
In de dagen na de operatie probeert u:
- Minimaal 6 uur per dag uit bed te zijn, verdeeld over meerdere momenten.
- 2 keer per dag een wandeling over de gang te maken.
Goede pijnbestrijding helpt u om te bewegen. Geef daarom aan als u door de pijn niet uit bed kunt komen. Lukt het niet om uit bed te komen? Probeer dan zo veel mogelijk rechtop in bed te zitten.
Bewegen helpt om uw spieren sterk te houden en verkleint de kans op bloedstolsels (trombose) en luchtwegeninfecties. Ook bevordert het de wondgenezing.
Om trombose te voorkomen, krijgt u tot 5 weken na de operatie iedere dag een injectie met bloedverdunnende medicijnen.
Uitslag van het weefselonderzoek
De patholoog onderzoekt het weefsel dat tijdens de operatie is verwijderd. Na ongeveer 7 tot 10 werkdagen is de uitslag bekend.
Hieruit blijkt om welke vorm van kanker het gaat en of er uitzaaiingen in de lymfeklieren zijn.
De chirurg bespreekt de uitslag met u en vertelt of u nog een aanvullende behandeling nodig heeft. Bent u nog in het ziekenhuis? Dan krijgt u de uitslag daar. Bent u al thuis? Dan bespreekt de chirurg de uitslag met u tijdens een afspraak op de polikliniek.
7. Mogelijke complicaties
Bij iedere operatie kunnen complicaties ontstaan. Na een operatie aan de alvleesklier kunnen de volgende problemen voorkomen.
Naadlekkage
De chirurg maakt tijdens de operatie nieuwe verbindingen tussen de alvleesklier, de dunne darm, de galwegen en de maag. Soms gaat zo'n verbinding lekken. Dit noemen we een naadlekkage.
Meestal plaatsen we een drain om het vocht af te voeren. Soms is het nodig om het gebied rond de lekkage schoon te spoelen. In sommige gevallen is een nieuwe operatie nodig.
Lekkage van lymfevocht
Soms lekt er lymfevocht (chylus) uit het wondgebied in uw buik. Dit heet een chyluslekkage. Het vocht wordt via de drains afgevoerd. Vaak gaat dit vanzelf over. Soms krijgt u tijdelijk extra vocht en aangepaste voeding of sondevoeding.
Vertraagde maaglediging
Na de operatie kan uw maag tijdelijk langzamer werken. Het voedsel gaat dan minder snel naar uw darmen. Hierdoor kunt u misselijk zijn en moeite hebben met eten.
Meestal gaat dit vanzelf over. Tot die tijd kunt u sondevoeding krijgen of een maagsonde waardoor het maagsap wordt afgevoerd.
Wanneer moet u ons waarschuwen?
Neem direct contact op met het ziekenhuis als u na de operatie last krijgt van:
- Buikpijn.
- Overgeven.
- Rugpijn.
- Koorts van 38,5 °C of hoger.
De telefoonnummers vindt u in het hoofdstuk Contact en bezoektijden.
8. Mogelijke gevolgen van deze operatie
De alvleesklier maakt enzymen aan. Dit zijn stoffen die helpen bij het verteren van voedsel. Na het verwijderen van een deel van de alvleesklier kan uw lichaam minder enzymen aanmaken. Hierdoor kan uw lichaam voedsel minder goed verteren.
Mogelijke klachten zijn:
- Een opgeblazen gevoel.
- Misselijkheid.
- Buikpijn.
- Veel winden of boeren laten.
- Gewichtsverlies.
- Vette, dunne ontlasting (vetdiarree).
Enzymen bij de maaltijd
Maakt uw lichaam te weinig enzymen aan? Dan kunt u capsules met alvleesklierenzymen krijgen. Deze neemt u bij iedere maaltijd in. Vaak moet u deze na de operatie levenslang blijven gebruiken.
Uw arts of diëtist geeft u hierover uitleg en voedingsadvies.
Meer uitleg over het gebruik van alvleesklierenzymen? In deze video vindt u meer uitleg: Gebruik van alvleesklierenzymen (www.patientenbegrijpen.nl/gebruik-alvleesklier-enzymen).
Andere mogelijke gevolgen
- Dumpingsyndroom: als de chirurg ook een deel van uw maag heeft verwijderd, kan voedsel sneller dan normaal in uw dunne darm komen. Dit kan klachten geven zoals een vol gevoel, buikkrampen, diarree, hartkloppingen, duizeligheid, trillen en zweten.
- Diabetes (suikerziekte): de alvleesklier maakt hormonen aan die uw bloedsuiker regelen. Na het verwijderen van de alvleesklier kan uw bloedsuiker te hoog of te laag worden. Soms zijn hiervoor medicijnen of insuline nodig.
9. Weer naar huis
Meestal mag u 10 tot 14 dagen na de operatie naar huis. Dit hangt af van uw herstel.
U kunt naar huis als:
- U zich goed genoeg voelt om naar huis te gaan.
- Uw pijn met medicijnen goed onder controle is.
- U voldoende kunt eten en drinken.
De chirurg beslist samen met u wanneer u naar huis kunt. Uw huisarts en verwijzer krijgen bericht over uw operatie en opname.
Herstel thuis
Het kan enkele weken tot maanden duren voordat u helemaal bent hersteld. Het is normaal dat u thuis nog niet alles kunt doen wat u vóór de operatie gewend was.
Als u voor de operatie zelfstandig woonde en voor uzelf kon zorgen, heeft u meestal geen extra zorg thuis nodig. Wel is het prettig als uw partner, familie of vrienden u de eerste 2 weken kunnen helpen.
Doe de eerste 6 weken geen zware klussen en til geen zware dingen.
Uw dagelijkse activiteiten weer oppakken
Bouw up activiteiten rustig op. Wissel rust en beweging af. Wandelen helpt om uw conditie op te bouwen.
U mag weer fietsen en autotijden als u voldoende hersteld bent en zonder pijn kunt bewegen. Sportte u vóór de operatie? Dan kunt u na 4 tot 5 weken rustig beginnen.
Luister goed naar uw lichaam en bouw uw activiteiten langzaam op.
10. Controle
Ongeveer een week na de operatie heeft u een controleafspraak bij de chirurg. U krijgt deze afspraak mee bij uw ontslag.
Tijdens deze afspraak bespreekt de chirurg de uitslag van het weefselonderzoek en of u nog een aanvullende behandeling nodig heeft. Ook krijgt u een vervolgafspraak bij de verpleegkundige of verpleegkundig specialist in opleiding.
Contact
Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen? Bespreek deze dan met uw verpleegkundige of verpleegkundig specialist in opleiding.
Tip: schrijf uw vragen alvast op. Zo vergeet u niets wanneer u contact met ons opneemt.
Poli Chirurgie
Telefoonnummer: 043-387 4900 Bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 12.00 uur en van 13.00 tot 16.30 uur
E-mail: HPB@mumc.nl
Spoed Eisende Hulp
Telefoonnummer: 043-387 6700
Na 17.00 uur , in het weekend en feestdagen
Meer weten?
De diagnose kanker kan uw leven in korte tijd veranderen. Het is begrijpelijk dat u zich hierdoor onzeker, angstig of verdrietig voelt. Misschien weet u even niet goed hoe u hiermee om moet gaan of voelt u zich alleen. Deze gevoelens zijn heel normaal.
U hoeft hier niet alleen mee om te gaan. U kunt altijd praten met uw arts of huisarts over hoe het met u gaat. Ook binnen en buiten het MUMC+ (oncologie.mumc.nl/ondersteunende-zorg/psychosociale-zorg) zijn hulpverleners die u en uw naasten kunnen ondersteunen.
Meer informatie en ondersteuning vindt u op de volgende websites:
- MUMC+ (www.mumc.nl)
- Oncologie MUMC+ (oncologie.mumc.nl)
- livingwithhope.nl (patiëntenvereniging alvleesklierkanker)
- patientenbegrijpen.nl/gebruik-alvleesklier-enzymen
- Maag Lever Darm Stichting (mlds.nl)
- kanker.nl