Folder
Hersentumoren: algemene informatie
Meer over wat hersentumoren zijn en wat u hierbij kan verwachten.
In deze folder leest u wat hersentumoren zijn. En wat u kunt verwachten bij een hersentumor.
De hersenen
Het woord ‘tumor’ betekent ‘zwelling’ of ‘knobbel’. Een tumor kan goedaardig of kwaadaardig zijn. Alleen een kwaadaardige tumor is kanker.
De hersenen bestaan uit de grote hersenen, de kleine hersenen en de hersenstam. Waar in de hersenen de hersentumor ligt, is belangrijk. Want waar de hersentumor ligt en hoe snel deze groeit, bepalen de klachten die de tumor kan veroorzaken.
Een hersentumor kan veel verschillende klachten geven. Bijvoorbeeld hoofdpijn die langzaam erger wordt. Misselijkheid en overgeven (braken). En u kunt minder alert zijn. Een hersentumor kan ook zorgen voor uitval. Bijvoorbeeld: verlamming, problemen met praten of met het vinden van de juiste woorden. Een tumor in de hersenen kan ook zorgen voor veranderingen in het gedrag en vergeetachtigheid. Verder kunnen er aanvallen van epilepsie ontstaan. Die aanvallen kunnen lichte tot grotere aanvallen zijn.
Hoe ontstaat een hersentumor?
Over hoe en waardoor hersentumoren ontstaan, weten we bijna niets. Sommige hersentumoren komen wel vaker voor bij bepaalde erfelijke ziekten. Deze erfelijke ziekten zijn erg zeldzaam. Er is geen bewijs gevonden dat de omgeving invloed heeft op het ontstaan van hersentumoren. De oorzaak van primaire hersentumoren is nog steeds onbekend.
Soorten tumoren
Er zijn verschillende soorten hersentumoren:
• gliomen
• meningeomen
• metastasen
• hypofysetumoren (hersenenzenuwcentrum.mumc.nl/aandoeningen/schedelbasisaandoeningen/hypofyse-tumoren)
Gliomen
Gliomen komen het meeste voor. Een glioom ontstaat uit hersencellen: de steuncellen van het centrale zenuwstelsel. Deze steuncellen heten ook wel gliacellen. Daarom noemen we deze soort zwelling een ‘gliale tumor’ of ‘glioom’. Omdat gliomen bestaan uit hersencellen, kunnen ze overal in de hersenen ontstaan. Gliomen verschillen in hoe kwaadaardig ze zijn. Ze worden ingedeeld in 4 graden. Dit indelen noemen we ‘gradering’.
Graad 1 en 2
Gliomen met graad 1 of 2 zijn laaggradig. De tumor gedraagt zich vrijwel als normaal hersenweefsel. De glioom groeit wel door.
Graad 3
Gliomen met graad 3 of 4 zijn hooggradig. Bij graad 3 zijn er kenmerken van kwaadaardigheid. Zoals verandering van celkernen en snelle groei van bloedvaten.
Graad 4
Een glioom met graad 4 groeit heel snel. Zo snel, dat de bloedvaten het niet bij kunnen houden en de cellen afsterven.
• Laaggradige tumoren groeien uit tot hooggradige tumoren.
• Door de manier waarop de glioom groeit, is te zien hoe kwaadaardig de tumor is. Hierdoor is deze niet helemaal te verwijderen.
• Een glioom zaait bijna nooit uit naar andere plekken in het lichaam.
Meningeomen
Een meningeoom ontstaat vanuit het hersenvlies rond de hersenen en het ruggenmerg. Meestal blijven meningeomen op 1 plek en zaaien ze niet uit.
Metastasen
Het kan ook gebeuren dat ergens anders in het lichaam tumoren zijn, bijvoorbeeld in de longen of de borst. En dat die uitzaaien naar de hersenen. Die uitzaaiingen noemen we metastasen.
Klachten bij hersentumoren
Klachten van een hersentumor komen door de groei van de tumor. U kunt verschillende klachten krijgen:
• lichamelijke klachten
• cognitieve klachten
• klachten in emoties en gedrag
• epilepsie
Bekijk ook de video over klachten en gevolgen van een hersentumor. (www.youtube.com/watch?v=wk8gbObczP0)
-
Welke lichamelijke klachten u heeft, hangt af van:
• de plaats van de tumor in de hersenen
• het soort tumor
• de grootte van de tumor
• en de druk die in het hoofd ontstaat.
- Op de plaats waar de tumor groeit, ontstaat een hogere druk in het hoofd. Hierdoor kunt u hoofdpijn krijgen. Deze hoofdpijn komt vooral bij activiteiten waarbij de druk nog groter wordt, zoals bukken, niezen of persen.
- Ongeveer de helft van de mensen met een hersentumor heeft last van sufheid en minder alert zijn. Hoofdpijn komt ook voor, maar minder vaak.
- Ook kan het zijn dat u misselijk bent en moet overgeven (braken).
- Drukt een tumor op de plek in de hersenen die de beweging regelt? Dan kunt u klachten van verlamming krijgen. U kunt bijvoorbeeld een vork niet meer naar uw mond brengen. Of u heeft moeite met lopen.
Daarnaast kunt u slaperig of suf zijn.
- Soms kan een epileptische aanval ontstaan. Dit komt door irritatie van zenuwcellen door de hersentumor. Kijk op de website van EpilepsieNL, onder in het contact blok, voor meer informatie.
- Ook kunnen er problemen zijn met horen en zien. Bijvoorbeeld dubbelzien, of (voor een deel) niet meer kunnen zien.
- Bespreek steeds samen met uw neuroloog of u motorvoertuigen mag besturen, zoals een auto, brommer of motor. Overleg ook of u in uw eentje mag gaan zwemmen.
-
Cognitie is het kunnen leren van dingen: nadenken, opmerken, taal, het geheugen en de aandacht ergens op richten (concentratie). Cognitieve klachten kunnen zijn:
• Problemen met taal. Dit komt door schade aan de hersenhelft waarin het taalcentrum ligt. Het spreken, begrijpen van taal, lezen of schrijven gaat dan niet goed.
• Het lukt niet om ingewikkelde activiteiten in de juiste volgorde te doen. U trekt bijvoorbeeld eerst uw schoen aan en dan uw sok. Of u weet niet meer waar een kam voor wordt gebruikt.
• U bent zich minder of niet bewust van wat er gebeurt aan 1 kant van uw lichaam.
• Het gezichtsveld is het beeld dat u ziet zonder uw hoofd en ogen te bewegen. Door de tumor kan het gebeuren dat u maar één helft van uw gezichtsveld ziet. U heeft dit in de gaten en draait bijvoorbeeld uw hoofd. Dit noemen we hemianopsie.
• U kunt voorwerpen, gezichten en cijfers niet herkennen.
• U denkt trager.
• U kunt moeilijk uw aandacht ergens op richten (concentratie). Hierdoor wordt u sneller moe. U kunt niet goed meerdere dingen tegelijk doen. En u heeft moeite met het volgen van gesprekken. -
Door een hersentumor heeft u soms geen controle over uw emoties.
• U kunt snel moe zijn.
• U kunt niet meer goed tegen prikkels zoals licht, drukte en lawaai. U laat uw keuzes of gedrag afhangen van anderen.
• U neemt weinig initiatief: u doet weinig vanuit uzelf.
• U ervaart seks anders dan vroeger.
• Uw gedrag is asociaal. U bent agressief of overspannen. Of u moet snel huilen of u heeft een depressie.
Uw partner en familie kunnen het moeilijk vinden om deze veranderingen in uw emoties en gedrag te accepteren.
Onderzoek (diagnostiek)
Als we denken dat u een hersentumor heeft, krijgt u verschillende onderzoeken.
• Met een neurologisch onderzoek controleren we of uw hersenen uw lichaam nog goed besturen. Met een CT-scan of een MRI-scan maken we beelden van uw hersenen.
• Voor een definitieve diagnose onderzoeken we afwijkende cellen (weefsel) onder de microscoop. Dit stukje weefsel noemen we een biopt. Het nemen van een biopt noemen we biopsie. Hiervoor halen we een klein stukje weefsel uit de tumor. Het ligt eraan welke tumor het is, de locatie, de grootte en de wens van patiënt of een biopt of een resectie is.
Een biopsie kan op de volgende manieren gebeuren:
1. Met behulp van speciale technieken kiezen we de precieze plek om weefsel weg te halen. Dit noemen we een navigatiebegeleid biopt (info.mumc.nl/pub-35). We boren een klein gat in de schedel. Met een holle naald en hulp van een MRI-scan halen we een stukje weefsel uit de tumor.
2. Een andere manier om weefsel te krijgen, is een craniotomie (info.mumc.nl/pub-32). Dan openen we de schedel. Deze ingreep gebeurt meestal onder algehele verdoving (narcose).
Bekijk ook de video over het zorgproces bij een hersentumor/glioom (oncologie.mumc.nl/hersentumorcentrum-limburg).
Behandeling
Wanneer de diagnose bekend is, maken we een behandelplan. De behandeling hangt onder andere af van de tumorsoort, de plaats van de tumor, uw lichamelijke conditie en uw leeftijd.
De meest gebruikte behandelingen zijn:
• operatie (chirurgie)
• bestraling (radiotherapie)
• chemotherapie
Vaak geven we een combinatie van behandelingen. Bijvoorbeeld bestraling én chemotherapie.
Bekijk ook de video 'behandeling van een hersentumor/glioom' (oncologie.mumc.nl/bekijk-hier-de-video).
Ondersteuning
Het hebben van een hersentumor kan voor u en uw familie zorgen of spanningen geven. De afdeling Medisch Maatschappelijk Werk (info.mumc.nl/pub-89) geeft ondersteuning en begeleiding voor u en uw familie. Met de medisch maatschappelijk werker bespreekt u de problemen waar u last van heeft. Het kan 1 gesprek zijn, of meerdere gesprekken. En deze gesprekken kunt u alleen doen, of samen met uw familie.
Contact
Heeft u nog vragen na het lezen van deze informatie? Neem dan contact op met uw verpleegkundig specialist Mieke Geurts:
Telefoonnummer: 043-3876400, sein 62552
Bereikbaar op maandag, donderdag en vrijdag.
Websites
- MUMC+ (www.mumc.nl/)
- Oncologie MUMC+ (oncologie.mumc.nl/)
- Kanker.nl (www.kanker.nl/)
- Hersentumoren.info (hersentumoren.info/)
- Stophersentumoren.nl (stophersentumoren.nl/)
- Oncologie MUMC+ hersentumorcentrum (//oncologie.mumc.nl/kankersoorten/hersentumoren/hersentumorcentrum-maastricht-umc)